(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

Mahabharata - Drona Parva


॥ श्रीः ॥
7.105. अध्यायः 105
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
सञ्जयेन रथानां ध्वजवर्णनम्॥ 1 ॥


Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

धृतराष्ट्र उवाच। 7-105-0x(4531)(48863)
ध्वजान्बहुविधाकारान्भ्राजमानानतिश्रिया।
पार्थानां मामकानां च तान्ममाचक्ष्व सञ्जय॥ 7-105-1(48864)
सञ्जय उवाच। 7-105-2x(4532)
ध्वजान्बहुविधाकाराञ्शृणु तेषां महात्मनाम्।
रूपतो वर्णतश्चैव नामतश्च निबोध मे॥ 7-105-2(48865)
तेषां तु रथमुख्यानां रथेषु विविधा ध्वजाः।
प्रत्यदृश्यन्त राजेन्द्र ज्वलिता इव पावकाः॥ 7-105-3(48866)
काञ्चनाः काञ्चनापीडाः काञ्चनस्रगलङ्कृताः।
काञ्चनानीव शृङ्गाणि काञ्चनस्य महागिरेः॥ 7-105-4(48867)
अनेकवर्णा विविधा ध्वजाः परमशोभनाः।
ते ध्वजाः संवृतास्तेषां पताकाभिः समन्ततः।
नानावर्णविराणाभिः शुशुभुः सर्वतो वृताः॥ 7-105-5(48868)
पताकाश्च ततस्तास्तु श्वसनेन समीरिताः।
नृत्यमाना व्यदृश्यन्त रङ्गमध्ये विलासिकाः॥ 7-105-6(48869)
इन्द्रायुधसवर्णाभाः पताका भरतर्षभ।
दोधूयमाना रथिनां शोभयन्ति महारथान्॥ 7-105-7(48870)
सिंहलाङ्गूल उग्रास्यो ध्वजो वानरलक्षणः।
धनञ्जयस्य सङ्ग्रामे प्रत्यदृश्यत भारत॥ 7-105-8(48871)
स वानरध्वजो राजन्पताकाभिरलङ्कृतः।
त्रासयामास तत्सैन्यं ध्वजो गाण्डीवधन्वनः॥ 7-105-9(48872)
तथैव सिंहलाङ्गूलं द्रोणपुत्रस्य भारत।
ध्वजाघ्रं समपश्याम बालसूर्यसमप्रभम्॥ 7-105-10(48873)
काञ्चनं पवनोद्धूतं शक्रध्वजसमप्रभम्।
नन्दनं कौरवेन्द्राणां द्रौणेर्लक्ष्म समुच्छ्रितम्॥ 7-105-11(48874)
हस्तिकक्ष्या पुनर्हैमी बभूवाधिरथेर्ध्वजः।
आहवे खं महाराज ददृशे पूरयन्निव॥ 7-105-12(48875)
पताकी काञ्चनः स्रग्वी ध्वजः कर्णस्य संयुगे।
नृत्यतीव रथोपस्थे श्वसनेन समीरितः॥ 7-105-13(48876)
आचार्यस्य तु पाण्डूनां ब्राह्मणस्य तपस्विनः।
गोवृषो गौतमस्यासीत्कृपस्य सुपरिष्कृतः॥ 7-105-14(48877)
स तेन भ्राजते राजन्गोवृषेण महारथः।
त्रिपुरघ्नरथो यद्वद्गोवृषेण विराजता॥ 7-105-15(48878)
मयूरो वृषसेनस्य काञ्चनो मणिरत्नवान्।
व्याहरिष्यन्निवातिष्ठत्सेनाग्रमुपशोभयन्॥ 7-105-16(48879)
तेन तस्य रथो भाति मयूरेण महात्मनः।
यथा स्कन्दस्य राजेन्द्र मयूरेण विराजता॥ 7-105-17(48880)
मद्रराजस्य शल्यस्य ध्वजाग्रेऽग्निशिखामिव।
सौवर्णीं प्रतिपश्याम सीतामप्रतिमां शुभाम्॥ 7-105-18(48881)
सा सीता भ्राजते तस्य रथमास्थाय मारिष।
सर्वबीजविरूढेव यथा सीता श्रिया वृता॥ 7-105-19(48882)
वराहः सिन्धुराजस्य राजतोऽभिविराजते।
ध्वजाग्रे लोहिताङ्गाभो हेमजालपरिष्कृतः॥ 7-105-20(48883)
शुशुभे केतुना तेन राजतेन जयद्रथः।
यथा देवासुरे युद्धे पुरा पूषा स्म शोभते॥ 7-105-21(48884)
सौमदत्तेः पुनर्यूपो यज्ञशीलस्य धीमतः।
ध्वजः सूर्य इवाभाति सोमश्चात्र प्रदृश्यते॥ 7-105-22(48885)
स यूपः काञ्चनो राजन्सौमदत्तेर्विराजते।
राजसूये मखश्रेष्ठे यथा यूपः समुच्छ्रितः॥ 7-105-23(48886)
शलस्य तु महाराज राजतो द्विरदो महान्।
केतुः काञ्चनचित्राङ्गैर्मयूरैरुपशोभितः॥ 7-105-24(48887)
स केतुः शोभयामास सैन्यं ते भरतर्षभ।
यथा श्वेतो महानागो देवराजचमूं तथा॥ 7-105-25(48888)
नागो मणिमयो राज्ञो ध्वजः कनकसंवृतः।
किङ्किणीशतसंहादो भ्राजंश्चित्रो रथोत्तमे॥ 7-105-26(48889)
व्यभ्राजत भृशं राजन्पुत्रस्तव विशाम्पते।
ध्वजेन महता सङ्ख्ये कुरूणामृषभस्तदा॥ 7-105-27(48890)
नवैते तव वाहिन्यामुच्छ्रिताः परमध्वजाः।
व्यदीपयंस्ते पृतनां युगान्तादित्यसन्निभाः॥ 7-105-28(48891)
दशमस्त्वर्जुनस्यासीदेक एव महाकपिः।
अदीप्यतार्जुनो येन हिमवानिव शम्भुना॥ 7-105-29(48892)
ततश्चित्राणि शुभ्राणि सुमहान्ति महारथाः।
कार्मुकाण्याददुस्तूर्णमर्जुनार्थे परन्तपाः॥ 7-105-30(48893)
तथैव धनुरायच्छत्पार्थः शत्रुविनाशनः।
गाण्डीवं दिव्यकर्मा तद्राजन्दुर्मन्त्रिते तव॥ 7-105-31(48894)
तवापराधाद्राजानो निहता बहुशो युधि।
नानादिग्भ्यः समाहूताः सहयाः सरथद्विपाः॥ 7-105-32(48895)
तेषामासीद्व्यातिक्षेपो गजर्तामितरेतरम्।
दुर्योधनमुखानां च पाण्डूनामृषभस्य च॥ 7-105-33(48896)
तत्राद्भुतं परं चक्रे कौन्तेयः कृष्णसारथिः।
यदेको बहुभिः सार्घं समागच्छदभीतवत्॥ 7-105-34(48897)
अशोभत महाबाहुर्गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः।
जिगीषुस्तान्नरव्याघ्रो जिघांसुश्च जयद्रथम्॥ 7-105-35(48898)
तत्रार्जुनो नरव्याघ्रः शरैर्मुक्तैः सहस्रशः।
अदृश्यांस्तावकान्योधान्प्रचक्रे शत्रुतापनः॥ 7-105-36(48899)
ततस्तेऽपि नरव्याघ्राः पार्थं सर्वे महारथाः।
अदृश्यं समरे चक्रुः सायकौघैः समन्ततः॥ 7-105-37(48900)
संवृते नरसिंहैस्तु कूरूणामृषभेऽर्जुने।
महानासीत्समुद्भूतस्तस्य सैन्यस्य निःस्वनः॥ ॥ 7-105-38(48901)

इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि चतुर्दशदिवसयुद्धे पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः॥ 105 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-105-2 रूपमाकारः॥ 5-105-10 ध्वजाग्रं ध्वजमुख्यम्॥ 5-105-11 काञ्चनम् काञ्चनमयम्॥ 5-105-16 व्याहरिष्यन्वदिष्यन्॥ 5-105-33 व्यतिक्षेपः अन्योन्याभिघातः॥ 5-105-105 पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.